Μεγάλες προσδοκίες

Οι «Μεγάλες Προσδοκίες», γραμμένες στα 1860-61, ξεχωρίζουν απ΄ τα προηγούμενα του Ντίκενς για το πολύπλευρο, το περισσότερο οικείο κι ανθρώπινο των διαφόρων προσώπων τους. Εδώ, μονάχα ο Κομπέισον κι ο Ορλικ είναι βαθύτερα κακοί, μόνο ο Τζό κι η Μπίντυ, ίσως ακόμα κι ο Ερβέρτος κι η Κλάρα, είναι ουσιαστικά καλοί.

Στον απέραντο ενδιάμεσο χώρο, κινούνται πλάσματα σαν τον Πιπ και τον ΄Αβελ, σαν την Εστέλλα και τη μις Χάβισαμ, που δεν είναι ούτε σατανικά ούτε αγγελικά, αλλά απλά ανθρώπινα πλάσματα που οι ψυχές τους δέχονται ως τα βάθη τους τ΄ αντιφατικά ρεύματα του καλού και του κακού.

Οι «Μεγάλες Προσδοκίες» έχουν αναμφισβήτητη δραματική δύναμη (οκτώ φορές διασκευάστηκαν για το θέατρο και τον κινηματογράφο απ΄ τα 1871 ως τα 1950) κι η τέχνη τους, καθώς και το «μήνυμα» που αναπτύσσεται σ΄ αυτές τις συγκινητικές σελίδες, έχουν μια βαθύτερη ανθρώπινη ουσία.